Türk Sinemasının Oscar günlüğü

2015 yılı için ülkeler Oscar adaylarını açıklamaya başladı. Türkiye adına Kaan Müjdeci’nin ilk uzun metraj filmi olan Sivas yarışacak. Sivas, son yıllarda yapılan en iyi ilk filmlerden biri. Bir Kangal köpeği ile küçük bir çocuğun ilişkisine odaklanan film; taşra hayatı, insan ilişkileri, çocukluk, aile hayatı gibi birçok temayı bünyesinde toplamış oldukça başarılı görüntüler ve diyaloglar içeren bir yapım.

Kış Uykusu

Cannes’dan Altın Palmiye ödülüyle dönen Kış Uykusu geçtiğimiz yıl Türkiye’nin Oscar adayı olarak yarışmıştı. Daha önce Ceylan’ın üç filmi Türkiye adına Oscar’da yarıştı. Ceylan’ın ilk Oscar yolculuğu 2003’de Uzak filmiyle olmuştu. Uzak, son dokuz film arasına kalamamıştı. 2008’de ise Üç Maymun ile Oscar yarışında Türkiye’yi temsil eden Ceylan, bu kez akademi ödüllerinde son dokuz film arasına kalmayı başarmıştı. Ceylan 2011’de Bir Zamanlar Anadolu’da filmiyle tekrar aday olmuştu.

Oscar yarışında Türk sineması bir türlü istediği başarıyı yakalayamadı. Çok yaklaştığı yıllar oldu. Özellikle Üç Maymun ve Bir Zamanlar Anadolu’da filmleri Oscar alacak potansiyeli olan filmlerdi.

Susuz Yaz, Uçurmayı Vurmasınlar, Piyano Piyano Bacaksız, Manisa Tarzanı, Eşkıya, Gönül Yarası, Dondurmam Gaymak, Takva ve Bal Türkiye’nin heykelcik için Amerika’ya yolladığı filmlerden.

yol

Politik sebeplerle Türkiye’nin Oscar yarışına yollamadığı filmler de oldu. 1982’de Cannes film Festivali’nde Altın Palmiye ödülü kazanan Yol filmi Oscar yarışına yollanamamıştı. Darbeci generaller yasakladıkları bir filmle Oscar yarışına giremezlerdi kuşkusuz.

2011’de Türkiye’nin Bir Zamanlar Anadolu’da ile katıldığı Oscar yarışını İran yapımı Bir Ayrılık filmi kazanmıştı. Bir Ayrılık ve Bir Zamanlar Anadolu’da filmleri o yıl uluslararası festivallerde adeta gizli bir yarış içindeydiler. Biri en iyi film ödülünü aldığında ötekisi en iyi yönetmen; biri en iyi senaryo ödülünü aldığında ötekisi jüri özel ödülü alıyordu. Oscar yarışında ise Bir Zamanlar Anadolu’da ilk dokuz film arasına kalamadan yarıştan çekilmişti.

2014 adayımız Kış Uykusu, yılın en iyi üretimlerinden biriydi. Uluslararası arenada da adından sıkça söz ettiren filmiyle Nuri Bilge Ceylan, hem etkileyici görsellikler sunarken hem de derinlikli diyaloglarla izleyici üzerinde sarsıcı etkiler bırakabilmişti. Uluslararası festivallerde genellikle Rus rakibi Andrey Zvyagintsev’in yönettiği Rusya’nın Oscar adayı Leviathan’la karşı karşıya gelmiş ve ondan daha fazla ödül almıştı. Buna karşılık Leviathan Oscar yarışında ilk dokuza kalmış, Kış Uykusu kalamamıştı. Oscar’ı ise daha küçük bütçeli Polonya yapımı İda almıştı. Bu tercihi Polonya’nın Amerika’nın Doğu Avrupa’daki müttefiki olmasına ve filmin oldukça muhafazakâr önermeler taşıyor olmasına bağlayanlar oldukça fazladır.

Umuda Yolculuk

1990’da Anadolu’dan bir ailenin İsveç’e göç etmesini anlatan Umuda Yolculuk Oscar yarışında birinci olmuştu. Umuda Yolculuk, Xavier Koller yönetiminde çekilmiş, Türkiye’de yaşayan Maraşlı Alevi bir ailenin yasadışı yollarla hiç bilmedikleri İsviçre’ye girmeye çalışmasını anlatıyordu. Film; İngiltere, İsviçre ve Türkiye’nin ortaklığında yapılmıştı. Senaryosunu Feride Çiçekoğlu’nun yazdığı yapımın başrollerini ise Nur Sürer, Necmettin Çobanoğlu, Emin Sivas, Yaman Okay ve Mathias Gnadinger paylaşmışlardı. İsviçre adına yarışan film, Oscar başarısını bir Anadolu hikâyesiyle Xavier Koller’in kariyerine yazdırmasını sağlamıştı.

Geçen yıl İngiltere’yi Nihat Seven’in çektiği Uzun Yol filmi temsil etti. Bu yıl da Fransa’yı Deniz Gamze Ergüven’in Mustang filmi temsil edecek. Oscar belki de Anadolu kökenli, yurtdışında yaşayan yönetmenler vesilesiyle biraz aracılı bir güzergâhın sonunda bu coğrafyaya ulaşacak.

Oscar, kuşku yok ki politik bir ödül ve sinemanın dışındaki nedenlerle de ödül verilebiliyor. Ancak yine de en prestijli ödüllerden biri olma gerçekliğini de koruyor. Bu açıdan Oscar’ın reddedilemeyen bir cazibesi var.

Türkiye Oscar yarışında istediği başarıyı henüz yakalayamadı. Bu seneki rakipleri de oldukça çetin. Ancak Kaan Müjdeci’nin Sivas’ı yapılabilecek en doğru seçimdi. Üstelik Fransa adına yarışan Mustang filmi de bizden bir hikâye. Coğrafyanın sinemayla bağlarını güçlendiren bu genç yönetmenler hiç kuşku yok ki memleket sinemasının geleceği namına umut veriyorlar.

 

 

Rıza Oylum

1984 İstanbul doğumlu. İstanbul Kültür Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde lisans, Trakya Üniversitesi’nde aynı alanda yüksek lisans eğitimi aldı. Varlık, Virgül, Agora, RadikalGenç, Birgün, Cumhuriyet Kitap, Film Arası, Kitapçı, Sendika.org, ve Edebiyathaber.net gibi farklı mecralarda sinema ve edebiyat merkezli metinler yayımladı. Uzakdoğu Sineması, Rus Sineması, Alman Sineması, Ortadoğu Sineması, Dünya Yönetmenlerinden Sinema Dersleri, Doksanlar, Dünya Yazarlarından Yazarlık Dersleri ve İran Sineması kitaplarını yazdı. Ulusal ve uluslararası festivallerde jüri, küratör ve yayın editörü görevlerinde bulundu. Türkiye’de ve yurtdışında ülke sinemaları üstüne konferanslar verip workshoplar yaptı. Halihâzırda bir vakıf üniversitesinde sinema tarihi dersleri veriyor. Seyyah Kitap’ın genel yayın yönetmenliğini sürdürüyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Türk Sineması

Ay Büyürken Uyuyamam: Bir Kitaptan Üç Film

Ay Büyürken Uyuyamam’dan Adı Vasfiye (1985), Uzun Bir Gece (1986) ve Ay Büyürken Uyuyamam (2011) filmleri çekilmişti.

Devamını Oku
Türk Sineması

Uyarlanmayı Bekleyen Romanlar

2000 sonrasında ise sinema hareketlenmeye başlayınca edebiyat da adeta yeniden keşfedildi. Yeni uyarlamalar ortaya çıkmaya başladı. Ancak bazı eserler üstünde sıkça çalışılsa da bir türlü uyarlanamadı.

Devamını Oku
Türk Sineması

Dilâ Hanım: Balkan Zenginliğini Anadolu’ya Sıkıştıran Bir Uyarlama

Necati Cumalı (1921-2001); roman, öykü, tiyatro oyunu, şiir, deneme ve gezi yazısı üretimleriyle edebiyatımızın çok yönlü sanatçılarından biri. Sinemamızın da en önemli beslenme  kaynaklarından. Cumalı’nın eserlerinden Türk sinemasının başlangıcından 2018 yılına kadar 12 sinema filmi yapıldı.  Bu filmler; Boş Beşik (1952), Tütün Zamanı (1959), Susuz Yaz (1963), Boş Beşik (1969), Susuz Yaz (1973), Dilâ Hanım (1977), Derya Gülü (1979), Mine (1982), Tutku (1984), Dul Bir Kadın (1985), Adı Vasfiye (1985), Uzun Bir Gece (1986), Ay Büyürken Uyuyamam (2011) filmleriydi. Kimisi aslına sadık kimisi çeşitli değişiklikler barındıran bu uyarlamalardan bir olan Dilâ Hanım, Necati Cumalı’nın Makedonya 1900 isimli öykü kitabındaki Dilâ Hanım isimli eserin aynı isimli uyarlaması. Filmin yönetmeni Orhan Aksoy, senaristi ise Sefa Önal’dır.

Devamını Oku